تبلیغات
science - گسل
شنبه 26 دی 1388

گسل

   نوشته شده توسط: فرزان    نوع مطلب :زمین شناسی ،

گسل و تعاریف مربوط به آن

 

مقدمه:

پروسه تغیر شکل، ریختها و ترکیبهای مختلفی از سنگها را در مقیاسهای متفاوت ایجاد میکند. در یک سمت کوههای عظیم کره زمین قرار دارند و در سوی دیگر تنشهای موضعی باعث ایجاد ترکهای بسیار ریز در سنگ کف می­گردد. از تمام این پدیده ها تحت عنوان "ساختارهای سنگی" یاد می­شود. زمانی که یک مطالعه در منطقه انجام می­پذیرد، زمین شناس ساختار غالب را تشخیص و توصیف می­نماید. یک ساختار معمولا آنقدر عظیم است که فقط قسمت بسیار کوچکی از آن توسط یک بیننده، قابل مشاهده است. اغلب موارد، بیشتر سنگ کف توسط نباتات و یا رسوبات اخیر پنهان شده است. در نتیجه تهیه ساختار زمین شناسی باید بر اساس رخ نمودهای بسیار محدود که شامل مکانهایی است که کف سنگی در سطح زمین نمایان می­باشد، انجام پذیرد. برخلاف تمام این مشکلات، برخی تکنیکهای ترسیم زمین شناسان را قادر به شناخت ساختارهای کنونی می­سازد. در سالهای اخیر، این مسیر با کمک عکس برداری هوایی، تصویربرداری ماهواره­ای و توسعه سیستم مکانیابی جهانی (GPS) هموارتر گردیده است. علاوه بر این تهیه پروفیل زمین با روش انعکاس لرزه­ای و نیز حفر گمانه ها، در مورد ترکیب و ساختار سنگهای در عمق داده­های زیادی را فراهم می­نماید.

در مکانهایی که سنگهای رسوبی موجود می باشند، تهیه ساختار سنگها ساده­تر می­گردد چرا که لایه های رسوبی معمولا بصورت افقی تشکیل می شوند. در صورتی که لایه­ها بصورت افقی باقی مانده باشد، نشان میدهد منطقه احتمالا تحت تنش و تغییر شکل نیست. ولی اگر لایه ها خمیده، مایل، یا شکسته شده باشند، نشان دهنده تغییر شکل پس از رسوبگذاری است.

 

گسلها

 

گسلها شکستگیهایی در پوسته زمین هستند که در طول آنها تغییر شکلهای قابل توجهی ایجاد شده است. گاهی اوقات گسلهای کوچک در ترانشه های جاده، جائی که لایه های رسوبی چند متر جابجا شده اند، قابل تشخیص هستند. گسلهایی در این مقیاس و اندازه معمولا بصورت تک گسیختگی جدا اتفاق می­افتد. در مقابل گسلهای بزرگ، شامل چندین صفحه گسل درگیر می باشند. این منطقه های گسله، می­توانند چندین کیلومتر پهنا داشته باشند و معمولا از روی عکسهای هوایی راحتتر قابل تشخیص هستند تا سطح زمین.

در واقع حضور گسل در یک منطقه نشان می­دهد که در یک زمان گذشته، در طول آن جابجایی رخ داده است. این جابجایی­ها می توانسته یا بصورت جابجائی آرام باشد که هیچ گونه لرزشی در زمین ایجاد نمی­کند و یا اینکه بصورت ناگهانی اتفاق بیفتد که جابجایی های ناگهانی در طول گسلها عامل ایجاد اغلب زلزله ها می باشد.  بیشتر گسلها غیر فعال هستند، و باقیمانده­ای از تغییر شکلهای گذشته می باشند. در امتداد گسلهای فعال، حین جابجائی فرسایشی دو قطعه پوسته­ای در کنار هم، سنگها شکسته و فشرده می­شوند. در سطح صفحات گسلی، سنگها بشدت صیقلی و شیاردار می شوند. این سطوح صیقلی و شیاردار به زمین شناسان در شناخت جهت آخرین جابجایی ایجادشده در طول گسل کمک می­کند. که زمین شناسان بر اساس جهت حرکت گسلها، آنها را به انواع مختلفی تقسیم بندی می­کنند که در قسمت انواع گسلها به این تقسیم بندی می­پردازیم.

 

مشخصات گسلها

 

برای تعریف گسلها، از مشخصات هندسی آنها، یعنی موقعیت قرارگیری آنها در یک فضای سه بعدی، استفاده می­شود که عمده­ترین این مشخصات هندسی راستا و شیب می­باشند. شناخت این پارامترها در سطح، زمین شناسان را قادر می­سازد تا ساختار سنگها و گسلها را در زیر زمین و قسمتهای دور از دیدشان، پیشبینی نمایند.

راستا: جهت و راستای خط تلاقی صفحه گسل با افق تحت عنوان راستا شناخته می­شود. راستا معمولا بصورت زاویه­ای با شمال مشخص می­گردد. برای مثال عبارت N20E نشان می­دهد که راستای گسل 20 درجه به سمت شرق نسبت به جهت شمال متمایل است.

 

شیب: عبارتست از شیب سطح یک توده سنگی یا صفحه گسل، نسبت به صفحه افق. شیب شامل زاویه انحراف و نیز جهت آن میباشد. جهت متصور شدن شیب یک گسل، بخاطر سپاری این نکته است که آب همیشه در صفحه موازی با شیب گسل به سمت پایین جاری خواهد شد.

شکل: نمایش خط راستا و شیب و نیز جهت شیب

شکل: نمایش خط راستا و شیب و نیز جهت شیب

 

برای نمایش گسلها بر روی نقشه­های زمین شناسی، بدین ترتیب عمل می­شود که با یک خط راستای گسل را نشان میدهند و با یک خط کوتاهتر و عمود بر خط قبلی، جهت شیب را مشخص کرده و درجه شیب را در کنار آن مینویسند.

انواع گسلها

 

تقسیم بندی گسلها فقط بر اساس هندسه و جهت جابجائی نسبی ایجاد شده در آنها صورت می­پذیرد. گسلهای راستا لغز و گسلهای شیب لغز دو تقسیم بندی کلی گسلها میباشند که در زیر تعاریف مربوط به آنها آورده می­شود.

 

گسلهای امتداد لغز

گسلهایی که امتداد اصلی لغزش در امتداد راستای گسل باشد، گسل امتداد لغز نامیده میشوند. بر اساس جهت حرکت در امتداد راستای گسل، گسلهای چپ گرد و یا راست گرد را میتوان تشخیص داد. نحوه تشخیص بدین ترتیب است که اگر در یک سمت از گسل بایستیم و حرکت سمت دیگر را نظاره نماییم، اگر حرکت آن از سمت چپ به راست باشد، گسل راست گرد و در حالت برعکس چپ گرد خواهد بود. بعنوان مثال شکل زیر یک گسل امتداد لغز راست گرد را نشان میدهد.

گسلهای شیب لغز:

گسلهایی که امتداد اصلی لغزش موازی جهت شیب گسل باشد، گسلهای شیب لغز نامیده می شوند. گسلهای شیب لغز نرمال و معکوس بر اساس جهت حرکت دو قطعه نسبت به هم تعریف میشوند. در صورتی که نیروی وارده فشاری بوده و دو قطعه را به هم نزدیک کند، گسل شیب لغز معکوس و در صورت دو شدن دو قطعه از هم گسل شیب لغز نرمال نامیده میشود.

بر اساس حرکتهای قائم دو قطعه نسبت به هم، فرا دیواره و فرو دیواره قابل تشخیص است. در زبان انگلیسی به فرا دیواره Hanging wall ( دیواره آوریز ) و به فرو دیواره Footwall اطلاق میشود. دلیل این نامگذاری برمیگردد به معدنکارانی که در معادن زیر زمینی کار میکردند. چون غالبا معادن در محل تقاطع دو قطعه قرار دارند، فرا دیواره سقف معادن را تشکیل میدهد که محل آویزان کردن چراغها در داخل معادن بود (Hanging wall) و فرو دیواره کف معدن یا محلی که پا بر روی آن قرار میگیرد است که به آن Footwall اطلاق می شود. در زبان فارسی از دو اصطلاح فرا دیواره و فرو دیواره برای نامگذاری استفاده میشود.

شکل: فرا دیواره و فرو دیواره در گسل معکوس

 

در عمل لغزش گسل، ترکیبی از شیب لغز و راستا لغز می­باشد که گسل مایل نامیده میشود. در شکل زیر تمام حالتهای ممکن به نمایش گذاشته شده است.

 


برچسب ها: گسل ، زمین شناسی ،

Keefe
چهارشنبه 13 تیر 1397 07:47 ب.ظ
Thiѕ website ԁefinitely has alⅼ the information I wanted сoncerning this
subject andd dіdn't knlw who tо ask.
Jana
چهارشنبه 13 تیر 1397 12:52 ب.ظ
Appreсiate this post. Will try it ᧐ut.
Viagra kamagra Online bestellen
پنجشنبه 31 خرداد 1397 07:12 ق.ظ
Hi thегe, іts good paragraph abоut media
print, wе all understand media іs a wondeeful source
᧐f informɑtion.
Herve
چهارشنبه 30 خرداد 1397 01:38 ب.ظ
Ηell᧐! I knoᴡ this iѕ knda off topic Ьut I
wwas wondering іf you kneᴡ wheгe I could gеt a captcha plugin fоr mʏ сomment form?
I'm uѕing thee same blog platform аѕ yoսrs aand І'm having proЬlems finbding one?
Тhanks a lot!
grow faster
چهارشنبه 26 اردیبهشت 1397 10:51 ق.ظ
It's nearly impossible to find knowledgeable people on this topic, however, you
seem like you know what you're talking about! Thanks
eye lash
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 07:52 ق.ظ
It's hard to find educated people in this particular subject, but you sound like you knnow what you're
talking about! Thanks
depforce medicine
جمعه 31 فروردین 1397 10:24 ب.ظ
Thannks very nice blog!
viagra super active online canada
پنجشنبه 23 فروردین 1397 01:32 ب.ظ
Hey! I'm at work browsing your blog fгom my new iphone
4! Just wanteԀ t᧐ say I love reading yoᥙr blog and look forward
to all ʏour posts! Carry on the superb work!
Manar ahmed
یکشنبه 19 فروردین 1397 03:07 ق.ظ
This is very attention-grabbing, You are an excessively skilled blogger.
I've joined your rss feed and look ahead to searching
for more of your wonderful post. Also, I've shared your web site in my social networks
Erectile Dysfunction Pills deal
شنبه 11 فروردین 1397 04:39 ق.ظ
Ԍreat delivery. Ԍreat arguments. Keep uρ thе greаt effort.
mezo
سه شنبه 7 فروردین 1397 06:56 ق.ظ
Ηi there too eѵery body, іt's mү first pay ɑ visit of this website; tis weblog contasins
awesome аnd realⅼy excellent data for visitors.
Cialis canada
جمعه 3 فروردین 1397 10:33 ب.ظ

Amazing many of beneficial knowledge!
cialis generico cialis prezzo in linea basso buy name brand cialis on line cialis arginine interactio comprar cialis 10 espa241a cialis price in bangalore cialis dosage recommendations cialis kaufen bankberweisung when can i take another cialis buying cialis in colombia
Cialis generic
دوشنبه 28 اسفند 1396 04:16 ق.ظ

Good postings. Regards!
cialis official site tadalafil 10 mg cialis for sale cialis 5mg billiger cialis patent expiration best generic drugs cialis cialis patentablauf in deutschland cialis baratos compran uk cialis 20 mg cost buying cialis in colombia
foot pain
شنبه 25 شهریور 1396 03:40 ق.ظ
Hey would you mind letting me know which web host you're working
with? I've loaded your blog in 3 different web browsers and I
must say this blog loads a lot quicker then most.
Can you recommend a good internet hosting provider at a honest
price? Thanks a lot, I appreciate it!
What do you do for Achilles tendonitis?
جمعه 13 مرداد 1396 06:55 ب.ظ
You could definitely see your expertise within the article you write.
The arena hopes for even more passionate writers like you who
are not afraid to mention how they believe.
All the time follow your heart.
http://mirnanunemaker.hatenablog.com/
یکشنبه 8 مرداد 1396 01:21 ق.ظ
I wanted to thank you for this great read!! I absolutely enjoyed every bit
of it. I have got you saved as a favorite to look at new things you post…
manicure
یکشنبه 13 فروردین 1396 09:07 ق.ظ
When some one searches for his essential thing, so he/she desires to be available that in detail, so
that thing is maintained over here.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر