تبلیغات
science - کهکشان
چهارشنبه 19 آذر 1393

کهکشان

   نوشته شده توسط: فرزان    

کهکشان‌ها سامانه‌هایی بزرگ و با اندازه و مرزی مشخّص هستند که از ستاره ها، بقایای ستاره‌نماها (شبه ستاره‌ها)، ماده تاریک، گازها و گرد غبارهای میان ستاره‌ای که با نیروهای گرانشی به گرد هم آمده‌اند، تشکیل یافته‌اند. کوچکترین کهکشان‌ها دارای پهنایی برابر با چند صد سال نوری، شامل نزدیک به ۱۰ میلیون ستاره هستند. بزرگترین کهکشان‌ها تا ۳ میلیون سال نوری پهنا دارند و شامل بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ میلیارد ستاره هستند. ماده تاریک در اخترشناسی و کیهانشناسی، ماده ای فرضی است که چون از خود شید(نور) (امواج الکترومغناطیسی) گسیل یا بازتاب نمی‌کند، نمی‌توان آن را مستقیماً دید اما از اثرات گرانشی موجود بر روی اجسام مرئی، همانند ستاره‌ها و کهکشان‌ها، می‌توان به وجود آن پی برد. درک و تجسم ماده تاریک آسان نیست اما در دانش ستاره شناسی حائز اهمیت است

بزرگی، ویژگی‌ها، ریخت شناسی، دسته بندی

نام کهکشان به انگلیسی: Galaxy برگرفته شده از ریشه یونانی آن Galaxias به معنی شیری است و کهکشان راه شیری به انگلیسی: Milky Way galaxy ریشه این نام می‌باشد. کهکشان‌ها از دید بزرگی و شمار ستاره‌ها دارای طیف گسترده‌ای هستند، کهکشان‌های کوتوله در نزدیک ۱۰ میلیون ستاره و کهکشان‌های غول آسا تا سقف ۱۰۰ تریلیون ستاره دارند،کلیه ستارگان یک کهکشان در مدار خود، به دور مرکز تراکم کهکشان می‌گردند. کهکشان‌ها ممکن است از جندین سامانه ستاره‌ای، خوشه‌های ستاره‌ای و ابرهای میان ستاره‌ای جورواجور تشکیل شده باشند. خورشیدیکی از ستارگان کهکشان راه شیری است؛ منظومه شمسی یا سامانه خورشیدی دربرگیرندهٔ زمین و همه اجزاء آن است که همگی در مدارشان به گردخورشید می‌چرخند. اشکال کهکشان‌ها بر پایه شیوه‌ای دسته بندی می‌شود که برپایه شیوه دسته بندی ستاره شناس آمریکایی، ادوین هابل(۱۸۸۹-۱۹۵۳)، شکل یافته‌است. درباره فراگشت(تکامل) کهکشان‌ها داده‌های استوار کمی در دست است. تنها داده مورد اطمینان این است که کهکشان‌ها میلیاردها سال پیش به گونهٔ توده‌ای از ابرهای گازی و غباری بوجود آمدند. از دید تاریخی و پیشینه، کهکشان‌ها با توجه به شکل ظاهریشان دسته بندی شده‌اند که بیشتر این کار با بررسی ظاهر و ریخت شناسی آنها انجام گردیده‌است. شکل متعارف کهکشان‌ها بیضی شکل استکه برش مقطع پهنایی آن‌ها همانند یک بیضی نورانی است. کهکشان‌های مارپیچی دارای سطح مقطعی شبیه یک صفحه گرد هستند که این صفحات توسط بازوهای پر گرد وغبار در کنار هم قرار گرفته‌اند. گروهی دیگر از کهکشان‌ها اشکال ناهم‌گون و غیر معمول دارند که به کهکشان‌های بی‌قاعده معروف هستند. دانش انتظام شکلی آنها بیشتر ناشی از کشش گرانشی کهکشان‌هایی است که در همسایگی آنها جای دارند. این چنین کنش و واکنش‌هایی که میان کهکشان‌های مجاور رخ می‌دهد، ممکن است درپایان به درهم آمیختگی آنها بیانجامد و به صورت ضمنی، به طور قابل ملاحظه‌ای باعث افزایش تشکیل و صف آرایی مجموعه ستارگانی گردد که کهکشان‌های ستاره پاش نامیده می‌شوند. همچنین می‌توان کهکشان‌های ستاره‌‌پاش را که عاری از یک ساختار منسجم اند، به کهکشان‌های بی‌قاعده نیز نسبت داد. بیشتر از ۱۷۰ میلیارد کهکشان در کائناتی که توسط بشر قابل مشاهده‌است، وجود دارد. اکثر کهکشان‌ها قطری بین ۱۰۰۰ تا ۱۰۰،۰۰۰ پارسک دارند (هر پارسک معادل ۳۱ تریلیون کیلومتر می‌باشد). کهکشان‌ها بیشتر با فاصله میلیون‌ها پارسک و حتی مگاپارسک از یکدیگر جدا افتاده‌اند.فضای بین کهکشان‌ها با گاز پر شده‌است البته با چگالی کمتر از یک اتم در متر مکعبدرصد بالایی از کهکشان‌ها به صورت سلسله مراتبی از ستاره‌ها مرتبط هستند و به ظاهری خوشه شکل سازماندهی شده‌اند و سرانجام خوشه‌های ستاره‌ای غول آسا را تشکیل می‌دهند. این ساختارهای غول آسا بیشتر به غالب صفحات و رشته‌هایی قرار گرفته‌اند که پیرامون آنها را خلاء لایتناهی پوشانده‌است.درک این موضوع که ماده تاریک ۹۰ درصد جرم اکثر کهکشان‌ها را تشکیل می‌دهند، آسان نیست. نتایج و داده‌های دیداری بیانگر این موضوع است که سیاهچالههای ابرغول و فرابزرگ ممکن است در میانه بیشتر (نه همه) کهکشان‌ها وجود داشته باند، این سیاهچاله‌های بزرگ و پر رمز و راز دلایل بنیادین و آغازین واکنش‌های فعال در هسته برخی کهکشان‌ها هستند. ستاره شناسان بر این باورند دست کم یک سیاهچاله در میان مرکز کهکشان راه شیری جاخوش کرده باشد.

گونه‌های کهکشان از دید ریخت شناسی

کهکشان‌های ناهمگون یا بی قائده هیچ شکل یا ساختار سامان‌مندی ندارند، آنها دارای جرم بیشتری از کهکشان‌های دیگر هستند و بیشتر ستاره های موجود در آنها دارای طول عمر کم و درخشان می‌باشند. با وجود اینکه بسیاری از کهکشان‌های ناهمگون در بر گیرنده نواحی تابان گازی هستند که ستاره ها در آنها ساخته می‌شوند، بیشتر گاز میان ستاره ای کهکشان‌ها بایستی فشرده شوند تا ستاره های تازه‌ای بسازند. نزدیک به پنج درصد از هزار کهکشان درخشان را کهکشان‌های نهمگون تشکیل می‌دهند. این در حالی است که یک چهارم کهکشان‌های شناخته شده نیز کهکشان‌های ناهمگون هستند.

کهکشان‌های مارپیچی دارای بازوهایی هستند که شکلی مارپیچی در پیرامون بر آمدگی میانه‌ای یا هسته، قرصی ایجاد می‌کنند که چرخش هسته با چرخش بازوهای آن همراه می‌شود. جوان‌ترین ستاره های کهکشان‌های مارپیچی در بازوهای کم توده یافت می‌شوند و ستاره‌های کهن بیش تر در هسته فشرده جای دارند. کهن‌ترین ستاره‌ها در هاله‌های کروی پراکنده جای دارند و پیرامون قرص کهکشانی را فرا گرفته‌اند. این بازوها همچنین دارای غبار و گاز فراوانی هستند که منجر به ساخته شدن ستاره های تازه می‌شود.

یک کهکشان مارپیچی میله‌ای دارای یک هسته برآمدگی میانه‌ای کشیده شده و میله‌ای شکل است. همزمان با چرخش هسته این طور به نظر می‌رسد که در هر سوی هسته یک بازو نیز می‌چرخد. برخی ستاره‌شناسان بر این باورند که کهکشان راه شیری نیز یک کهکشان مارپیچی میله‌ای است. شکل کهکشان‌های مارپیچی و کهکشان‌های مارپیچی میله‌ای از کهکشان‌های با برآمدگیهای میانه‌ای بزرگ با بازوهای نه چندان به هم پیوسته تا کهکشانهای با برآمدگی‌های مرکزی کوچک و بازوهای آزاد متغیر است. اگر چه کهکشان‌های مارپیچی و مارپیچی میله‌ای پیش از این به عنوان دو گونه کهکشان جدا دسته بندی می‌شدند، ولی امروزه ستاره‌شناسان آنها را همانند می‌دانند.

کهکشان‌های بیضوی از دید شکل، از شکل بیضی‌گون (شبیه توپ راگبی) تا شکل کروی متغیر هستند و اشکالی میان این دو نیز یافت می‌شوند. برعکس کهکشان‌های دیگر که نوری آبی از ستاره های فروزان و کم عمر منعکس می‌کنند، کهکشان‌های بیضوی زرد رنگ دیده می‌شوند. علت این امر ساخته شدن ستاره‌ها در این کهکشان‌ها می‌باشد که در نتیجه کمابیش همه نور آنها از ستاره‌های غول سرخ که دارای طول عمر زیادی هستند به دست می‌آید. 

ریشه شناسی واژه کهکشان (Galaxy)

واژهٔ galaxy از galaktikos یا kyklos یا galaxias گرفته شده‌است و معنای آن «راه منحنی شکل شیری رنگ» است. این دگرگونی به دلیل ظاهر دیده شده کهکشان راه شیری در آسمان است. اینریشه شناسی واژه از یک افسانه کهن یونانی گرفته شده‌است، هنگامی که زئوس پسر نوزاد هرکول را که بوسیله یک بانوی فنا پذیر زاده شده بود در میان سینه‌های همسرش که هرا نام داشت، قرار داد تا او شیر خدایی را بنوشد و درپایان فنا ناپذیر شود، پس از اینکه هرا ازخواب بیدار می‌شود نوزادی را می‌بیند که در حال نوشیدن شیر است، زن نیز از ترس کودک را از سینه اش به دوردست پرت می‌کند و فواره ای از شیر به آسمان پاشیده می‌شود که سرانجام نوار شیری رنگ و درخشانی پدید می‌آید که ما امروزه به آن راه شیری می‌گوییم. در ادبیات واژه Galaxy با حرف G بزرگ تعبیر کهکشان راه شیری است، تا کهکشان ما را از میلیاردها کهکشان دیگر جدا کند. عبارت راه شیری (Milky Way) نخستین بار در مجموعه شعری بنام خانه شهرت در سال ۱۳۸۰ میلادی به دست یک شاعر انگلیسی به نام Chaucer به کار برده شد.هنگامی که ویلیام هرسچل مبادرت به فهرست کردن اجرام آسمانی کرد، او از عبارت ابر مارپیچی برای کهکشان ام-۳۱ بهره برد. این اجرام بعدها تحت عنوان «ممالک بی کران هزارگونه ستارگان» تعبیر شدند و زمانی فاصله نجومی و باورنکردنی این اجرام درخشان آسکار شد لقب «جزائر کائنات» به آنها داده شد. البته چون کائنات به همه جهان هستی (عالم) و همگی اجرامی که در آن جای دارند گفته می‌شود و همچنین همگی این کائنات شناخته نشده‌اند، لذا عبارت «جزائر کائنات» به کهکشان تغییر نام داد. 

کهکشان راه شیری

کهکشان راه شیری کهکشانی است که ما زمینیان در آن زندگی می‌کنیم. این کهکشان به شکل نوار درخشانی که آسمان را دور می‌زند و با استوای سماوی ۶۳ درجه زاویه می‌سازد. در شب‌های تاریک بدون ماه با چشم غیر مسلح دیده می‌شود.


بیشترین جرم کهکشان ناشی از همین هالهٔ تاریک است که مشخص نیست از چه ماده‌ای تشکیل شده است. واژهٔ تاریک به این معنا نیست که در محدودهٔ دیدگانی طیف مشاهده نمی‌شوند بلکه این مواد در همهٔ بازهٔ طیفی (از گاما تا رادیویی) قابل کشف نیستند. تنها به دلیل اثرات گرانشی آنها است که به وجود آن‌ها پی برده‌ایم. این
 ماده تاریک نه از مولکول‌های هیدروژن و نه از مواد ستاره‌ای معمولی تشکیل شده‌است. سیاهچاله‌های با جرم ستاره‌ای، اجرام ماکو(MACHO) که شامل کوتوله‌های قهوه‌ای (ستارگانی که بدلیل جرم کم نتوانسته‌اند واکنش‌های هسته‌ای را شروع کنند)،کوتوله‌های سفید و کوتوله‌های سست و کم جرم سرخ می‌باشد از کاندیداهای مورد نظر می‌باشند. هم اکنون گزینه ذرات زیر اتمی نیز به فهرست مواد تشکیل دهنده ماده تاریک افزوده شده‌است. این ذرات باید دارای جرم بوده ولی برهم کنش بسیار ناچیزی با مواد معمولی داشته باشند. یک دسته از این مواد با نام ذرات جرم دار با برهمکنش سست شناخته می‌شوند. پیشینیان ما نیز هزاران سال پیش به وجود این نوار نقره‌ای رنگ در آسمان پی بردند. بسیاری از اقوام باستان بر این باور بودند که این نوار راهی است که در گذشتگان با گذر از آن به جهان دیگر مهاجرت می‌کنند. اقوامی دیگر باور داشتند که این نوار، پدیده‌ای خدایی است که شب‌ها خود را محافظانه بر روی جامعه انسانی می‌گستراند راه شیری یک مجموعه پهناور از بیش از ۲۰۰ میلیارد ستاره، سیاره، خوشه و گرد و غبار است. خورشید ما و سامانه خورشیدی نیز بخشی از این کهکشان اند. راه شیری یک کهکشان مارپیچی است، از دید هابل نوع آن اس-بی یا اس-سی و یکی از اعضا گروهی محلی، است که این گروه خود دربرگریرنده کهکشان راه شیری، ابرهای ماژلانی، آندرومدا و بسیاری دیگر از کهکشان‌های کوچک است. رصدهای اخیر نشان می‌دهد که راه شیری، یک کهکشان مارپیچی برزگ با جرمی بیش از ۷۵۰ میلیارد برابر جرم سامانه خورشیدی (منظومه شمسی) و قطری نزدیک به ۱۰۰،۰۰۰ سال نوری می‌باشد. ستاره شناسان استرالیایی یک بازوی کیهانی اضافی را در کهکشان راه شیری کشف کردند که مانند یک مرز گازی ضخیم به دور این کهکشان بزرگ کشیده شده‌است. این ستاره شناسان امیدوارند که این یافته‌ها در نگارگری یک تصویر بهتر از کهکشان راه شیری که سیاره زمین نیز در آن جای دارد سودمند باشد. این مرز گازی شکل که ۶۵۰۰ سال نوری پهنا دارد نشان داد که ساختار کهکشان راه شیری همانند دیگر کهکشان‌ها است. این کهکشان‌ها دارای بازوهای مارپیچی گازی هستند که فراسوی بازوهای مارپیچی ستاره‌ای میانه‌ای گسترده شده‌اند. به باور ستاره شناسان کهکشان راه شیری دارای ۴ بازوی متشکل از هیدروژن، گردوغبار و ستاره هاست که بیرون از مرکز آن می‌چرخند. این مرز گازی که تازگی‌ها کشف شده ۶۰۰۰۰ سال نوری از میانه کهکشان راه شیری فاصله دارد. گاز در پیرامون این کهکشان وجود دارد؛ اما یک ساختار گازی در آن نقطه وجود ندارد. این مرز گازی در دوردست‌ترین جای کهکشان جای دارد و واپسین چیزی است که پیش از ناپدید شدن کهکشان دیده می‌شود. این پژوهش‌گران درحال پژوهش روی گاز هیدروژن در صفحه یا دیسک کهکشان راه شیری بودند که با این بازوی اضافی مواجه شدند. به باور پژوهشگران این بازوی به تازگی کشف شده با یکی از بازوهای میانه‌ای ستاره‌ای کهکشان در پیوند است.[۲۲] دموکریتوس فیلسوف یونانی (زندگی ۳۷۰ تا ۴۵۰ قبل از میلاد) بر این باور بود که نوار درخشان و نام آشنای راه شیری، که در آسمان شب نمایان است، احتمالا از ستارگانی با فاصله بسیار فراوان ساخته شده‌است. ارسطو (زندگی ۳۲۲ تا ۳۸۴ قیل از میلاد) بر این باور بود که راه شیری به سبب احتراق و انفجار گازهای تصاعدی و آتشین گروه بیشماری از ستارگان غول آسا و نزدیک به یکدیگر ایجادشده‌است و همچنین این احتراق در بخش فراجو در ناحیه‌ای از کیهان به همراه فعل و انفعالات سماوی رخ داده‌است.برای نخستین بار ابن هیثم ستاره شناس عرب (زندگی۹۶۵ تا ۱۰۳۷ میلادی) اختلاف منظر (دید گشت) راه شیری را اندازه گیری و مشاهده کرد.ضخامت این نوار که در حقیقت مقطع کهکشان از دید خورشید می‌باشد ناهمگون بوده و اندازه پهنای آن میان ۳ تا ۳۰ درجه متفاوت است. روشنایی و پهنای نوار کهکشان در سمت صورت فلکی قوس بیشتر می‌باشد و در شب‌های تابستان بیشتر خودنمایی می‌کند دلیل این مسئله این است که میانه کهکشان راه شیری در این سمت جای دارد و زمانی که به صورت فلکی قوس نگاه می‌کنیم در واقع به قسمت‌های درونی آن نگاه می‌کنیم که شمار ستاره‌ها و سحابیهای آن بیشتر است. کهکشان راه شیری یک کهکشان مارپیچی با چند بازو می‌باشد. حتی با یک تلسکوپ کوچک می‌توان میلیون‌ها ستاره آن را دید که البته این ستارگان همه متعلق به بازوی جبار (یا بازوی محلی) هستند. ناهمگونی‌هایی که در کهکشان می‌بینیم ناشی از وجود ابرهای گازی و غباری تیره کننده (سحابی تاریک) هستند. کهکشان راه شیری به همراه دو کهکشان مارپیچی آندرومدا و کهکشان سه گوشو نزدیک به سی کهکشان کوتوله خوشه محلی کهکشانی را ساخته‌اند. کهکشان‌های کوتوله بر گرد سه کهکشان بزرگ مجموعه در حال چرخش بوده ودر حقیقت اقمار این کهکشانها به شمار می‌آیند. خورشید به همراه سامانه خود در فاصله حدود ۲۴۰۰۰ تا ۲۸۰۰۰ سال نوری از میانه کهکشان جای دارد و هر ۲۵۰ میلیون سال یک بار گرد مرکز آن می‌چرخد. با بررسی ۲۸ ستاره که در نزدیکی میانه کهکشان جای دارند آشکار شده کهسیاهچاله ای با جرم نزدیک به ۴ میلیون برابر جرم خورشید در آنجا جای دارد. با توجه به قانون سوم کپلر درباره دو جسمی که دور هم می‌چرخند که در آن بیان می‌شود جرم جسم بزرگتر (که در اینجا همان کهکشان راه شیری است) بر حسب جرم خورشید برابر است با حاصل تقسیم توان سوم اندازه مدار جسم کوچکتر (که در اینجا خورشید است) بر حسب واحد نجومی بر توان دوم دوره چرخشی آن بر حسب سال و با توجه به اینکه خورشید در فاصله حدود ۸۰۰۰ پارسکی از مرکز کهکشان قرار دارد و دوره چرخش آن به گرد مرکز کهکشان در حدود ۲۲۵ میلیون سال است، جرم کهکشان در حدود ۹۰ میلیارد برابر جرم خورشید بدست می‌آید. این شماره با متمرکز کردن جرم همه موادی از کهکشان که درون مدار خورشید جای دارند در مرکز کهکشان بدست آمده‌است. طبیعی است که مقداری از جرم کهکشان هم در بیرون از مدار خورشید قرار دارد. یعنی این شماره، جرم این مواد را نشان نمی‌دهد. برای اندازه گیری جرم همه کهکشان از اندازه گیری سرعت ستاره و گازهایی که در فواصل دوری از مرکز کهکشان قرار دارند بهره برده می‌شود. دانشمندان دریافته‌اند که موثرترین راه اندازه گیری جرم کهکشان پژوهش در طول موجهای رادیویی است چرا که این امواج کمتر تحت تاثیر گازها و غبارهای درون کهکشانی هستند و با بررسی آنها می‌توان به مشاهده مواد دورتری پرداخت. با این روش دانشمندان توانسته‌اند به نموداری از جرم موادی که در فواصل متفاوتی از مرکز کهکشان هستند دست پیدا کنند. این نمودار با نام نمودار چرخشی شناخته می‌شود. با کمک این نمودار آشکار شده که جرم کهکشان در بارهٔ ۱۵۰۰۰ پارسکی از میانه کهکشان نزدیک به ۲۰ میلیارد برابر جرم خورشید است. این گستره خوشه‌های کروی و بازوهای کهکشان را نیز در بر می‌گیرد. ممکن است گمان کنید برای اجرامی که فاصله آنها تا میانه کهکشان از این فاصله بیشتر باشد مطابق آنچه در سامانه خورشیدی رخ می‌دهد شتاب آنها رو به کاهش باشد. بر پایه اندازه گیری‌ها مشخص شده که اینطور نیست، یعنی سرعت این اجرام از آنچه که پیش بینی می‌شده بیشتر است بنابراین باید جرم بزرگتری در فواصل دورتری از ۱۵۰۰۰ پارسکی مرکز خورشید وجود داشته باشد. اکنون این جرم به وجود یک هاله تاریک (Dark halo) نسبت داده شده‌است.


Generic cialis
جمعه 16 آذر 1397 12:26 ب.ظ

You have made your point!
cialis 5 mg funziona il cialis quanto costa cialis dosage recommendations cialis billig we choice free trial of cialis weblink price cialis cialis patentablauf in deutschland only best offers cialis use price cialis per pill precios de cialis generico
buy cialis pills
پنجشنبه 15 آذر 1397 05:14 ب.ظ

Point clearly regarded!.
cialis kaufen bankberweisung we like it cialis price we like it safe cheap cialis enter site very cheap cialis cialis super acti cialis australian price calis cialis 05 cialis sans ordonnance cialis 100mg suppliers
Generic cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 09:30 ب.ظ

You actually stated this effectively.
cialis australian price we use it cialis online store cialis qualitat cialis per paypa discount cialis weblink price cialis miglior cialis generico click now buy cialis brand cialis en 24 hora click now buy cialis brand
buy tadalafil online
چهارشنبه 14 آذر 1397 06:51 ق.ظ

Fantastic write ups. With thanks.
cialis pills cialis generico en mexico achat cialis en itali acheter du cialis a geneve cialis herbs enter site natural cialis cost of cialis cvs cialis 5mg prix look here cialis order on line click here take cialis
buy generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 07:26 ب.ظ

Truly many of great data.
how to purchase cialis on line cialis lilly tadalafi cialis 05 look here cialis cheap canada cialis en 24 hora opinioni cialis generico enter site very cheap cialis cialis patentablauf in deutschland precios de cialis generico cialis farmacias guadalajara
buy cheap cialis on line
سه شنبه 13 آذر 1397 08:23 ق.ظ

Thanks, Quite a lot of posts.

cialis online holland legalidad de comprar cialis i recommend cialis generico cialis canadian drugs cheap cialis cialis usa cost the best site cialis tablets buy cialis online purchase once a day cialis cialis qualitat
Cialis canada
دوشنبه 12 آذر 1397 08:30 ب.ظ

You expressed it well!
generic cialis with dapoxetine cialis online holland cialis taglich click here take cialis price cialis best trusted tabled cialis softabs cialis 20 mg effectiveness cialis sicuro in linea cialis kaufen prices on cialis 10 mg
buy cialis online cheap
دوشنبه 12 آذر 1397 08:01 ق.ظ

You have made your point.
online prescriptions cialis price cialis wal mart pharmacy cialis generico lilly cialis 20 mg cialis generico cialis venta a domicilio tarif cialis france side effects of cialis cialis tablets for sale low dose cialis blood pressure
buy cheap cialis no prescription
یکشنبه 11 آذر 1397 08:01 ب.ظ

Thank you. Good stuff!
buy cialis uk no prescription venta cialis en espaa cialis dosage recommendations we choice cialis uk cialis coupon cialis alternative cilas calis cialis 20 mg cut in half safe dosage for cialis
cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 07:28 ق.ظ

Thanks a lot. Plenty of stuff!

cialis uk next day cialis canada interactions for cialis cialis 05 generic cialis 20mg uk achat cialis en itali click here take cialis viagra vs cialis cialis rezeptfrei sterreich tesco price cialis
buy cialis delhi
شنبه 10 آذر 1397 08:15 ب.ظ

Regards, I value it!
click here to buy cialis cialis 10mg prix pharmaci free generic cialis cialis daily dose generic when can i take another cialis we use it 50 mg cialis dose cialis rezeptfrei sterreich we recommend cheapest cialis cialis uk next day cialis coupons
buy cialis delhi
شنبه 10 آذر 1397 07:07 ق.ظ

Really many of excellent tips.
buy cialis online cialis dose 30mg buying cialis in colombia generico cialis mexico cialis canada prix cialis once a da generic cialis with dapoxetine cialis arginine interactio cialis 5 mg effetti collateral cialis lilly tadalafi
buy cialis no rx
جمعه 9 آذر 1397 07:48 ب.ظ

You actually said that really well.
we choice cialis pfizer india cialis daily new zealand cialis alternative cialis generico milano achat cialis en suisse wow look it cialis mexico price cialis best enter site very cheap cialis cialis online nederland cialis 20 mg
Cialis generic
جمعه 9 آذر 1397 08:00 ق.ظ

Cheers, Lots of data!

sublingual cialis online cialis generico cialis tadalafil opinioni cialis generico how does cialis work cialis daily canada discount drugs cialis cialis savings card venta cialis en espaa free cialis
Cialis online
پنجشنبه 8 آذر 1397 08:51 ب.ظ

With thanks. I like it.
cialis 5 mg scheda tecnica canadian discount cialis cialis generique 5 mg cialis generika cialis dosage amounts buy cialis online cheapest cialis y deporte cialis prices order cialis from india where cheapest cialis
Buy cialis online
پنجشنبه 8 آذر 1397 09:15 ق.ظ

Good facts. Cheers!
how does cialis work buy cialis sample pack cialis wir preise cialis australian price cialis 30 day trial coupon prices for cialis 50mg generic cialis levitra link for you cialis price cost of cialis per pill we choice cialis pfizer india
Buy generic cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 08:27 ب.ظ

You definitely made your point!
cialis in sconto cialis dose 30mg deutschland cialis online where do you buy cialis india cialis 100mg cost cialis canada on line prix de cialis get cheap cialis brand cialis nl tadalafil 20 mg
buy cialis online us pharmacy
چهارشنبه 7 آذر 1397 08:41 ق.ظ

Wow all kinds of awesome material.
cialis generic low dose cialis blood pressure cialis name brand cheap cialis pills boards tesco price cialis cialis without a doctor's prescription canadian cialis cialis 10mg prix pharmaci cialis et insomni cialis pills
http://factorefarm.org/?Apcalis_SX_Same_As_Viagra_From_Woord
سه شنبه 29 آبان 1397 02:31 ق.ظ
Rapidly order has suited disposal sum male child.
On off doubtfulness miles. Physical exercise pleasure world rejoiced. Nonetheless uncommonly his decade WHO step-down amazed.
Landed estate fresh manners nest egg staying had. Under
folly balls end ain steer forthwith work force. Equalise means these she debar reckon decease.
She whose range their fatten up off.
Cialis online
چهارشنبه 11 مهر 1397 10:20 ق.ظ

With thanks! Terrific stuff!
cialis 30 day sample cialis 10mg prix pharmaci we like it safe cheap cialis we choice free trial of cialis only now cialis for sale in us how does cialis work we recommend cialis info tadalafil 20mg india cialis 100mg cost cialis 5 mg buy
Buy generic cialis
دوشنبه 9 مهر 1397 08:17 ق.ظ

Nicely put. With thanks.
the best choice cialis woman price cialis best calis cialis 5mg cialis en 24 hora we choice cialis uk cialis billig cialis generic availability cialis online holland cialis for daily use
canada pharmacy online
یکشنبه 1 مهر 1397 08:52 ق.ظ

With thanks, Useful information.
online canadian pharmacy prescriptions from canada without good canadian online pharmacies canada online pharmacies legitimate drugstore online canadian government approved pharmacies canada drug pharmacy trust pharmacy canada reviews canadian drug prescriptions from canada without
http://cialisvonline.com/
چهارشنبه 28 شهریور 1397 05:47 ق.ظ

Thanks! Ample tips!

generic cialis at the pharmacy cialis 30 day sample buy cialis cheap 10 mg preis cialis 20mg schweiz acheter cialis kamagra prix de cialis how to purchase cialis on line india cialis 100mg cost warnings for cialis cialis online nederland
http://viagravonline.com/
پنجشنبه 15 شهریور 1397 08:47 ب.ظ

Fantastic material. Many thanks!
tarif cialis france are there generic cialis cialis pills boards cialis generico online cialis sans ordonnance cialis generic availability cialis therapie canada discount drugs cialis cost of cialis cvs acheter cialis kamagra
viagra canada
سه شنبه 13 شهریور 1397 03:09 ب.ظ

You actually revealed that exceptionally well.
sildenafil generic price buy viagra online uk next day delivery getting viagra uk can i buy viagra buy cheap viagra online buy female viagra uk where can i buy viagra online how to buy real viagra how can i get viagra online how to buy viagra cheap
buycialisonla.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 12:43 ب.ظ

Nicely put. Many thanks.
look here cialis cheap canada cialis patentablauf in deutschland cialis preise schweiz generic cialis pro how do cialis pills work cialis 5mg cialis online napol only now cialis 20 mg what is cialis cialis prezzo al pubblico
http://viagravonline.com/
یکشنبه 11 شهریور 1397 08:29 ب.ظ

You made your point!
cialis super kamagra cialis online deutschland cialis herbs cialis rezeptfrei sterreich il cialis quanto costa canadian cialis cialis e hiv buying cialis overnight cialis e hiv cialis en 24 hora
viagra generic
سه شنبه 23 مرداد 1397 08:17 ق.ظ

Many thanks! I appreciate this!
buy viagra for men generic viagra online pharmacy viagra cheap prices cheap generic sildenafil order viagra online with prescription viagra super active viagra buy online uk viagra mail order cheap viagra online how to get viagra online
Cialis pills
دوشنبه 22 مرداد 1397 11:53 ب.ظ

You said it nicely.!
cialis cost cialis usa cost cialis usa cost cialis canada cialis australian price cialis free trial cialis coupons only now cialis 20 mg deutschland cialis online tadalafilo
Cialis online
دوشنبه 7 خرداد 1397 12:57 ب.ظ

Thanks a lot, Quite a lot of advice!

cialis 30 day sample cialis generique opinioni cialis generico are there generic cialis cialis y deporte cialis for sale south africa does cialis cause gout cialis pills price each enter site natural cialis cialis kaufen bankberweisung
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30