تبلیغات
science
دوشنبه 28 دی 1388

پلاسما

   نوشته شده توسط: فرزان    نوع مطلب :فیزیک ،

پلاسما و خورشید

پلاسما حالت چهارم ماده گاز ی سوزان وشبه خنثی   است .اگر چه هیچ گذار
 فازسریعی بین حالت گاز خنثی وپلاسما وجود ندارد ولی چون   برخوردها ی
شدید گرمای ی ،   همه یا بسیار ی از اتم ها ی گاز خنثی را به یون ها ی مثبت و
الکترون ها تجزیه میکند در سال ۱۸۷۹به پیشنهاد  فیزیکدان انگلیسی سر ویلیام
کروکس ، به این گازها حالت چهارم ماده گفته شد
خورشید خورشید منظومه شمسی مانند یک کره پلاسمایی کاملا یونیزه است
(عمدتا هلیوم و هیدروژن) خورشید درواقع سرمنشاء تمام پلاسماهای طبیعی
اطراف زمین است مانند  بادهای خورشیدی  ودر مگنتوسفر شفق قطبی- کمربند
وان آلن.  
 
علت عدم وجود پلاسما در زمین:
 
  در دمای اتاق 300یعنی  درجه میزان یون شدگی برای هوا حدود 10 به توان 122
- است که قابل چشم پوشی است .
  
ولی اگر دمایی مانند دمای بالای جو یا ستاره ها در این چگالی گازهای یونیده
بسیار بیشتر از چگالی گازهای خنثی خواهد بود
 ess.nrcan.gc.ca
میزان یون شد گی یک گاز به دما بستگی دارد


دوشنبه 28 دی 1388

جزر و مد

   نوشته شده توسط: فرزان    نوع مطلب :زمین شناسی ،

جزر و مد

کشند  یا جزرو مدپدیده طبیعی است که بشر از دیرباز با آن بصورت بالا آمدن آب اقیانوسها (فراکشند یا مد )و پایین رفتن آب اقیانوسها (فروکشند یا جزر ) آشنا بوده است .در مصر باستان ساکنان کناره های رود نیل سالانه برای فرارسیدن این پدیده با انجام مراسم قربانی انتظار میکشیدند تا زمینهایشان را به کمک آن آبیاری کنند و هرسال کاهنان مصری مسئولیت  اندازه گیری میزان طغیان رود  را برعهده داشتند وآن را مقدس میشماردند در کشورمان   ایجاد و تدوین چارت ها هم جزرومدی از خلیج فارس می تواند کمک زیادی به امور مختلف دریا یی نماید از نیروی کشند میتوان برای تولید برق نیز استفاده نمودهمچنین کشند برداده های نجومی و ژئودزی تاثیر گذار است و همه اینها نشان دهنده اهمیت مطالعه  پدیده کشند میباشد.


ادامه مطلب

دوشنبه 28 دی 1388

بازتابندگی خورشید

   نوشته شده توسط: فرزان    نوع مطلب :فیزیک ،زمین شناسی ،

بازتابندگی خورشید

 

 


ادامه مطلب

برچسب ها: بازتابندگی ،

شنبه 26 دی 1388

حرکت پلیت ها

   نوشته شده توسط: فرزان    

ورقه ها چطور حركت می كنند؟

زمین شناسان در دهه 1960، به این نتیجه رسیدندكه لایه صلب خارجی زمین(پوسته و لایه صلب خارجی گوشته) قطعه یكپارچه ای نیست و به12 قطعه بزرگ شكسته شده كه به آنها ورقه گفته می شود. خطوط قرمزی كه در نقشه جهان است، نشان می دهد كه:

1- مرزهای همگرا- مرزی كه در امتداد آن دو ورقه، با هم برخورد می كنند و كوهها یا پهنه فرورانش را ایجاد می كنند.

2-  مرزهای واگرا- مرزی كه در امتداد آن ورقه ها در جهت مخالف هم حركت می كنند مانند پشته میان اقیانوسی.

3-  مرزهای انتقالی- دو ورقه در امتداد هم می لغزند(بعضی معتقدند که گسل میناب در ایران، از این نوع است و ورقه لوت را بهپهنه فرورانش عمان متصل می کند اما هیچ شاهدی براثبات این مدعا وجود  ندارد گسل نهبندان و گسل نایبند از انواع گسلهای امتداد لغز ایران هستند.

مرز انتقالی، شبیه برش در سطح پوسته زمین است. این ورقه ها، مانند حركت بر روی یك نوار نقاله، با سرعت خیلی كمی حركت می كنند. جریانات همرفتی درگوشته بسیار داغ، دائما ورقه ها را به میزان 5/0 تا 4 اینچ، در سال حركت می دهد.

هنگامی كه ورقه ها به هم برخورد می كنند یا از هم دور می شوند‌، مواد بسیار داغ مذاب كه گدازه نامیده می شوند، می توانند از گوشته خارج شوند. به هنگام برخورد ورقه ها، كوهها، دره های عمیق زیر آبی كه دراز گودال نامیده می شوند و آتشفشانها ایجاد می شوند. همانطور كه كوهها و دره ها شكل می گیرند، بلایای طبیعی از قبیل زمین لرزه ها و فعالیتهای آتشفشانی نیز می توانند روی می دهند كه هزاران سال زندگی بشر را تحت تاثیر قرار داده است.

هنگامی كه ورقه ها از هم دور می شوند، زمین پوسته جدیدی را ایجاد می كند. این فرآیند وسط اقیانوسهای بزرگ رخ می دهد. پشته های میان اقیانوسی بزرگترین رشته كوههای ممتد، در جهان هستند. این رشته كوهها به هم مرتبط هستند و حدود 40000 مایل درازا دارند.    

یكی از این پشته های میان اقیانوسی، پشته میانی اقیانوس اطلس است كه همچنان اقیانوس اطلس را عریضتر می كند. همانطور كه ورقه ها حركت می كنند، مواد مذاب گوشته ای كه ماگما و گدازه نام دارند، به وسیله سنگهای جدید، شكل گرفته و حفره را پر می كنند. كف اقیانوس اطلس،‌به وسیله جوانترین پوسته زمین پوشیده شده است. جزیره ایسلند در شمال اقیانوس اطلس نیز توسط همین پشته های میانی اطلس شكل گرفته است.

 

هر چه از نیمكره غربی به سمت اروپا و آسیا برویم، ‌اقیانوس اطلس بزرگتر می شود و از سوی دیگر اقیانوس آرام كوچكتر و كوچكتر می شود، این به این دلیل است كه ورقه های آمریكای شمالی و جنوبی به سمت غرب یعنی به سمت آسیا و استرالیا حركت می كنند.

ورقه های آمریكای شمالی و جنوبی، با ورقه چگالتر و نازكتر اقیانوس آرام برخورد می كنند. این عملكرد باعث می شود كه ورقه اقیانوسی به درون گوضشته نفوذ كرده و تخریب شود. به چنین مرزی كه در آن ورقه اقیانوسی به زیر ورقه قاره ای رانده شده و تخریب می شود، پهنه فرورانش گفته می شود.

ناحیه اقیانوس آرام نسبت به سایر مناطق زمین، دارای فعالیتهای زمین لرزه ای و آتشفشانی بیشتری است. به این دلیل به تمامی آتشفشانهای این ناحیه، لقبی تحت عنوان حلقه آتش داده شده است.

 

 

هنگامی كه ورقه سبكتر و كم چگالتر قاره ای بر روی ورقه اقیانوسی رانده می شود، یك پهنه فرورانشی شكل می گیرد. از آنجایی كه پوسته اقیانوسی خمیده شده و به زیر رانده می شود،‌ در محل برخورد، درازگودال عمیقی شكل می گیرد. این درازگودالها، پست ترین مناطق در پوسته زمین هستند.

یك درازگودال، به میزان 1 مایل عمیقتراز بلندی كوه اورست است. همانطور كه ورقه اقیانوسی به داخل گوشته فرومی رود، بخشهایی از آن ذوب می شوند و سنگهای گوشته را نیز ذوب می كنند. این مواد در گوشته به سمت بالا حركت می كنند. این سنگهای مذاب كه ماگما نامیده می شوند،‌به سطح زمین می رسند چون نسبت به سنگهای اطرافشان چگالی كمتری دارند. اگر ماگما به سطح زمین برسد، آتشفشان شكل می گیرد.

 

همانطور كه سنگهای گوشته ذوب می شوند، ماگما را شكل می دهند. ماگما در اتاقكهای ماگمایی جمع می شود و از آنجایی كه چگالی آن كمتر از سنگهای اطرافش است، به سمت بالا حركت خواهد كرد. فشار ماگما باعث ایجاد تركهایی در سنگهای بالایی می شود، سپس ماگما به درون این تركها وارد می شود. این فرآیند هزاران بار تكرار می شود تا ماگمابه سطح آورده شود.

اگرماگما به سطح زمین برسد، آتشفشان شكل خواهد گرفت. هنگامی كه ماگما به سطح زمین می رسد، گدازه نامیده می شود.

شما می توانید مطالب بیشتری را درباره آتشفشانها،در درس بعد یاد بگیرید.

همانطور كه آتشفشان فوران می كند، ممكن است یك كوه ایجاد شود. در ضمن هر فوران، گدازه همراه با خاكستر و سایر مواد آذرآواری باعث افزایش ارتفاع كوه می شود.   کوه دماوند، مرتفع ترین قله الرز نیزبه همین طریق شکل گرفته است.

این مقطع عرضی از زمین، در نیمكره جنوبی است. نقشه یك پهنه فرورانش را نشان می دهد،كه بین پهنه فرورانش كوههای آند كه در سرتاسر ساحل غربی آمریكای جنوبی امتداد دارد، درازگودال پریو- شیلی را در حاشیه غربی آمریكای جنوبی ایجاد كرده است. این پهنه همچین به شما نشان می دهد كه پشته میان اقیانوسی اطلس، اقیانوس اطلس را گسترش می دهد و عریضتر و عریضتر می كند. مقطع عرضی در عمل دو فرآیند را نشان می دهد:

1-      پوسته قدیمی در یك پهنه فرورانش تخریب می شود.

2-       پوسته جدید، پشته میان اقیانوس اطلس را ایجاد كرده است.

خط صورتی رنگ در نقشه اقیانوس آرام، درازگودالهای عمیق اقیانوسی را نشان می دهد. این درازگودالها، پست ترین نقاط در پوسته زمین هستند. درازگودال ماریانا در شمال گینه نو،‌ عمیق ترین ناحیه در سطح زمین با عمق 201/36 فوت از سطح آب دریاست. درازگودال ماریانا، 173/7 فوت، عمیقتر از ارتفاع كوه اورست است.

درازگودالها تقریبا همه اقیانوس آرام را احاطه كرده اند. برخی از آنها عبارتند از: آلئوتیان، پرو- شیلی، كوریل و دراز گودال ژاپن.

درازگودالها در مناطقی كه ورقه های قاره ای و اقیانوسی با هم برخورد می كنند، به وجود می آیند. درازگودال جاوه در اقیانوس هند، عمیق ترین محل این اقیانوس است كه 442/24 فوت از سطح دریا عمق دارد.

جواب سوالات زیر را در یك كاغذ به صورت كامل بنویسید. از عناوین صفحات كه درست زیر سوالات نوشته شده است، استفاده كنید. هنگامی كه سوالات تمام شد، بر روی گزینه زمین كلیك نمایید تا به مرحله شروع برگردید.

1-  توضیح دهید كه در یك پهنه فرورانش چه اتفاقی می افتد.

2-   توضیح دهید كه در یك پشته میان اقیانوسی چه اتفاقی می افتد.

3-   در یك پهنه فرورانش، ماگما به چه علت صعود می كند؟


برچسب ها: حرکت پلیت ها ،

شنبه 26 دی 1388

زمین لرزه

   نوشته شده توسط: فرزان    نوع مطلب :زمین شناسی ،

زمین لرزه:

 

زمین لرزه،‌تكان ناگهانی و سریع زمین در اثر آزادشدن انرژی ذخیره شده در سنگهاست. ممكن است این انرژی سالیان سال در سنگ ذخیره شده و سپس ظرف چند ثانیه یا چند دقیقه آزاد شود. اكثر زمین لرزه ها،‌آنقدر كوچكند كه انسان آنها را حس نمی كند. از سوی دیگر، بعضی از زمین لرزه ها،‌خرابیهای زیادی به بار می آورند و صدهاهزار نفر را می كشند. خطوط صورتی و نقاط موجود روی نقشه جهان بال، مناطق فعال لرزه ای را نشان می دهند.

دو كمربنداصلی لرزه خیز در دنیا وجود دارد. یكی كمربند سیركوم- آرام كه اقیانوس آرام را دربرمی گیرد و دیگری كمربند آلپ كه بخشهایی از اروپا و آسیا را دربر می گیرد. كمربند سیركوم- آرام، سواحل غربی آمریكای شمالی و آمریكای جنوبی، ژاپن و فیلیپین را شامل می شود.

سالانه،‌میلیونها زمین لرزه در زمین رخ می دهد. اكثر زمین لرزه ها فقط چند ثانیه طول می كشند اما ممكن است زمین لرزه های بزرگ چند دقیقه طول بكشند. تقریبا 90 درصد زمین لرزه ها در مرز ورقه ها رخ می دهند یعنی در جایی كه دو ورقه به هم برخورد می كنند،‌از هم دور می شوند یا در كنار هم می لغزند. هنگامی كه این ورقه ها، به طور ناگهانی حركت می كنند، مقادیر بسیار زیادی انرژی آزاد می شود كه تبدیل به حركت امواج می شود. امواج زمین لرزه، شبیه امواج صوتی و امواج آب هستند. چرخش این امواج در پوسته زمین است كه‌ سبب فروریختن ساختمانها،‌ شكستن پلها،‌بالاآمدگی كوهها، فرونشست زمین و در بعضی موارد، ایجاد شكافهای بزرگ در زمین می شود.

 

 

زمین لرزه ها به چه علت رخ می دهند؟ دانشمندان اعتقاد دارند كه حركت ورقه های زمین، سنگها را خم كرده و باعث خروج آب از آنها می شود لرزه شناسی چیست؟

لرزه شناسی مطالعه زمین لرزه ها و امواج لرزه ای است كه از درون زمین و در اطراف آن حركت می كنند. لرزه شناس، دانشمندی است كه زمین لرزه ها و امواج لرزهای را بررسی می كند.

 

امواج لرزه ای چیست؟

امواج لرزه ای امواج انرژی داری هستند كه در اثر شكستن ناگهانی سنگهای درون زمین یا در اثر انفجارایجاد می شوند. این امواج انرژی دار از درون زمین عبور می كنند و توسط لرزه نگاشتها ثبت می شوند.

 

 

انواع امواج لرزه ای:

انواع مختلفی از امواج لرزه ای وجود دارد كه به شیوه های مختلفی حركت می كنند. دو نوع اصلی امواج لرزه ای عبارتند از امواج پیكری و امواج سطحی. امواج پیكری، از لایه های درونی زمین عبور می كنند اما امواج سطحی فقط در سطح زمین، مانند موجهای روی آب، جابه جا می شوند. زمین لرزه،‌انرژی لرزه ای را هم به صورت امواج پیكری و هم به صورت امواج سطحی، منتشر می كند.

 

امواج پیكری:

موج P:

نوع اول امواج پیكری، امواج P یا امواج اولیه هستند. این موج، سریعترین نوع موج لرزه ای است. موج P، می تواند از میان سنگ جامد و سیالات، مانند آب یا لایه های سیال زمین، عبور كند. این موج، ‌سنگ را فشار داده و می كشد، همانطور كه امواج صوتی، هوا را فشار داده و می كشند. آیا شما تا به حال صدای تق تق پنجره ها را به هنگام رعدو برق شنیده اید؟ تق تق پنجره ها، به علت امواج صوتی است كه روی شیشه پنجره فشرده شده و كشیده می شوند مانند موج  P كه سنگ را فشرده كرده و می كشد. گاهی اوقات، حیوانات می توانند امواج P زمین لرزه را بشنوند. معمولا ما فقط می توانیم تكان این امواج را حس كنیم.

فلش جهتی را كه موج حركت می كند، نشان می دهد.

 

موجS:

نوع دوم امواج پیكری، موج S یا موج ثانویه است و دومین موجی است كه به هنگام زمین لرزه آن را احساس می كنید. سرعت موج S كمتر از موج P می باشد و تنها از سنگ جامد عبور می كند. این موج سنگ را به بالا و پایین یا به دو طرف حركت می دهد.

فلش جهتی را كه موج حركت می كند، نشان می دهد.

 

 

امواج سطحی:

موج لاو:

نوع اول امواج سطحی، موج لاو نامیده می شود كه به افتخار    A.E.H. لاو، ریاضیدان انگلیسی به این نام نامیده شده است وی در سال 1911، روی مدل ریاضیاتی این امواج كار كرد. این موج، سریعترین موج سطحی است و زمین را از یك طرف به طرف دیگر حركت می دهد. 

فلش جهتی را كه موج حركت می كند، نشان می دهد.

 

 

موج ریلای:

نوع دیگر امواج سطحی، موج ریلای است كه به افتخار جان ویلیام استروت، لرد ریلای، به این نام نامیده شده است وی در سال 1885، با روشهای ریاضیاتی وجود این نوع موج را پیش بینی كرد. موج ریلای، روی زمین می چرخد، درست مثل موجی كه روی دریاچه یا اقیانوس می چرخد. چون این موج می چرخد، زمین را به سمت بالا و پایین حركت می دهد و در همان جهتی كه موج حركت می كند، زمین را از یك طرف به طرف دیگر حركت می دهد. اكثر تكانهایی كه به هنگام زمین لرزه احساس می شود به علت موج ریلای است كه می تواند از بقیه امواج، خیلی بزرگتر باشد.

 

گاهی اوقات این خمش و آبگیری، فشار زیادی روی سنگها ایجاد می كند. سنگها تا حدودی الاستیك هستند و می توانند بدون شكست خم شوند. آیا تا به حال یك نوار لاستیكی را كشیده اید؟ شما می دانید كه اگر كشش را خیلی زیاد كنید، نوار لاستیكی پاره خواهد شد. لایه های سنگی ه تقریبا به همین صورت عمل می كنند. اگر فشارخیلی زیاد شود، لایه های سنگی شكسته شده و حركت می كنند. هنگامی كه این پدیده رخ می دهد، لایه ها در امتداد شكاف موجود در پوسته زمین، كه گسل نامیده می شود، حركت می كنند یا انرژی آزاد شده خط گسلی جدیدی را ایجاد خواهد كرد. گسیختگی سنگها و حركت حاصل از آن، منجر به زمین لرزه می شود.

 

این عكس، عكس هوایی گسل سان آندریاس در كالیفرنیاست. پیكانهای قرمزكه شكاف پوسته را نشان می دهند كه همان گسل سطحی است. این گسل مرز میان دو ورقه بزرگ است، ورقه آمریكای شمالی و ورقه آرام. این دو ورقه در جهات مخالف در امتداد هم می لغزند. این نوع مرز، مرز امتداد لغز نامیده می شود. مرز امتداد لغز در واقع یك پارگی در پوسته زمین است. پیكانهای سیاه جهت حركت دو ورقه را نشان می دهند.

این خط گسلی احتمالا از همه مرزهای انتقالی دیگر در دنیا بیشتر بررسی شده است. بسیاری از زمین لرزه هایی كه هر ساله در گسل سان آندریاس رخ می دهند، در كالیفرنیا، از ساحل مكزیكودر شرق ساندیگو تا منطقه سانفرانسیسكو احساس می شوند. كارت بعدی تخریبی را نشان می دهد كه در طی زمین لرزه 11971 سانفرانسیسكو به وجود آمد.

این عكس هوایی تخریبی را نشان می دهد كه در زمین لرزه 2 فوریه 1971 در سان فرانسیسكو به وجود آمد. در طی این زمین لرزه،‌پل آزادراه و جاده ها به شدت آسیب دیدند.

هنگامی كه سنگها گسیخته می شوند، آزاد شدن انرژی سبب به وجود آمدن زمین لرزه می شود. همانطور كه انرژی باد سبب می شود كه امواج آب در دریاچه یا اقیانوس حركت كنند،‌امواج لرزه ای هم از میان لایه های زمین حركت می كنند. این امواج لرزه ای هستند كه باعث تخریب می شوند و همانطور كه از زمین عبور می كنند، می توانند سبب لرزش و ایجاد ترك در زمین شوند. امواج لرزه ای، از كانون به همه طرف منتشر می شوند.

امواج فشارشی،‌ نوعی از امواج لرزه ای هستند. این امواج اولین امواجی هستند كه به سطح زمین می رسند. به همین علت، به آنها امواج P یا امواج اولیه هم می گویند.

امواج P، سریعترین امواج لرزه ای هستند. این امواج با سرعت بسیارزیادی حركت می كنند،با سرعت14000 مایل در ساعت در سطح تا بیش از 25000 مایل در ساعت در هسته زمین. امواج     P قادرند از كل زمین عبور كنند. هنگامی كه امواج P به جسمی برخورد كنند، آن را فشار داده و می كشند، مانند ضربات موتور قطاربه واگن كه به واگن بعدی انتقال می یابد و به این ترتیب تمام واگنهای قطار حركت می كنند. این حركت مته ای، نخستین نشانه رخداد زمین لرزه است.

همانطور كه موج از یك خانه عبور می كند خانه فشرده شده و كشیده می شود. اگر خانه به اندازه كافی مستحكم نباشد، فرومی ریزد.

امواج برشی اندكی بعد از موج P به سطح می رسند به همین علت آنها را امواج S  یا امواج ثانویه می نامند. سرعت امواج S تقریبا نصف سرعت امواج P است.این امواج، در جهت حركت خود جسم را به بالا و پایین حركت می دهند.

موج S فقط از جامدات عبور می كند و به همین علت فقط از پوسته و گوشته زمین عبور می كند. هنگامی كه موج S به هسته خارجی، كه از آهن و نیكل مایع تشكیل شده، می رسد موج متوقف می شود.

امواج سطحی سومین نوع موج هستند. این امواج بیشترین تخریب را ایجاد می كنند. این امواج. در نتیجه رسیدن امواج P و S به سطح زمین به وجود می آیند. سرعت این امواج كمتر از امواج P و S است. امواج سطحی فقط در سطح زمین حركت می كنند همانطور كه امواج آب فقط در سطح آب حركت می كنند.

دو نوع موج سطحی وجود دارد: امواج لاو و امواج ریلای. امواج لاو شبیه امواج   S حركت می كنند اما حركت اجسامی كه در مسیر آنها قرار دارند به جای بالا و پایین، از یك طرف به طرف دیگر است. امواج ریلای شبیه امواج آب حركت می كنند. امواج ریلای، در مسیری مدور حركت می كنند.

بزرگای ریشتر، عددی است كه برای اندازه گیری بزرگی زمین لرزه به كار می رود. بزرگا، اندازه گیری انرژی و قدرت امواج لرزه ای است كه از كانون منتشر شده اند. دانشمندان برای تعیین قدرت زمین لرزه از لرزه نگاشت استفاده می كنند. لرزه نگاشت، ابزاری است كه مقدار حركت زمین را به هنگام زمین لرزه اندازه گیری می كند.

هر عدد در مقیاس ریشتر زمین لرزه ای را نشان می دهد كه ده برابر قویتراز عدد قبلی است.

مثال: زمین لرزه ای با بزرگای 6، ده برابر قویتر از زمین لرزه ای با بزرگای 5 است. زمین لرزه ای با بزرگای 9، ده هزار برابر قویتر از زمین لرزه ای با بزرگای 5 است.

بزرگترین زمین لرزه ای كه تا كنون اندازه گیری شده است، در سال 1906، با بزرگای 9/8 در سواحل اكوادور رخ داد. زمین لرزه های با بزرگای 6 و یا بیشتر، زمین لرزه های مهمی هستند. زمین لرزه های با بزرگای 7 و یا بیشتر قادرند خسارات زیادی به وجود آورده و تعداد زیادی از انسانها را بكشند.

هریك از گرافهای این صفحه، یكی از زمین لرزه هایی را كه روی لرزه نگار خوانده شده اند را نشان می دهند. امواج لرزه ای، وسیله ای نوشتاری را حركت می دهند كه بزرگای زمین لرزه و طول زمان لرزش زمین در طی زمین لرزه را نشان می دهد.

قدرت یا بزرگا، به صورت خطوط عمودی(بالا و پایین) ثبت می شود. زمین لرزه قویتر، روی گراف خطوط طویلتری ایجاد می كند.

دوام لرزه ای(مدت زمانی كه زمین می لرزد)، به صورت خطوط افقی نشان داده می شود. دوام لرزه ای در گراف بالایی، حدود 40ثانیه است. هر یك از واحدهای روی گراف، دوام یك دقیقه را نشان می دهد. زمین لرزه پایینی حدود یك دقیقه و بیست ثانیه طول كشیده است.

كدام زمین لرزه قویتر بوده است؟

جواب سوالات زیر را روی قطعه ای كاغذ و با جملات كامل بنویسید.

 

1-  امواج لرزه ای چگونه ایجاد می شوند؟

2-   مقیاس ریشتر چه چیزی را نشان می دهد؟

3-  تفاوت میان امواج فشارشی، برشی و سطحی چیست؟


برچسب ها: زلزله ،

شنبه 26 دی 1388

لایه های زمین

   نوشته شده توسط: فرزان    نوع مطلب :زمین شناسی ،

چهار لایه زمین:

زمین از چهار لایه متفاوت تشكیل شده است. بسیاری از زمین شناسان معتقدند كه زمین در مركز خود از مواد سنگینتر و با چگالی بیشتر تشكیل شده است و مواد سبكتر به سمت بالا حركت می كنند. زیرا پوسته زمین غالبا از مواد سبكتر(سنگهای بازالت و گرانیت) ساخته شده در حالیكه هسته آن شامل فلزات سنگین(نیكل و آهن) است.

پوسته لایه ای است كه شما بر روی آن زندگی می كنید، این لایه به خوبی مطالعه و درك شده است. گوشته بسیار گرمتر از پوسته است و توانایی جریان زیادی دارد. هسته های درونی و بیرونی همچنان گرمتر هستند و فشار وارده در مركز زمین به اندازه ای است كه شما می توانید به وسیله آن، یك توپ را به یك تكه سنگ مرمر تبدیل كنید.

پوسته:

پوسته زمین، شبیه پوسته یك زمین است. این لایه نسبت به سه لایه دیگر، بسیار نازكتر است. پوسته، در محل اقیانوسها(پوسته اقیانوسی)تنها حدود 5-3 مایل(8كیلومتر) ضخامت دارد و در قاره ها(پوسته قاره ای) حدود25 مایل(32كیلومتر) ضخامت دارد. درجه حرارت پوسته از درجه حرارت هوا در بالاترین بخش آن، تا 1600درجه فارنهایت(870 درجه سلسیوس) در عمیق ترین بخش پوسته تغییر می كند. شما می توانید یك قرص نان در تنور(اجاق) خودتان در حرارت 350درجه فارنهایت) بپزید. در حرارت 1600درجه فارنهایت،‌سنگها شروع به ذوب شدن می كنند. پوسته زمین به قطعاتی كه ورقه نامیده می شوند، تقسیم شده است. ورقه ها نیز بر روی یك گوشته پلاستیكی نرم كه زیر پوسته قرار گرفته اند شناورند. این ورقه ها معمولا به آرامی حركت می كنند ولی اغلب، به هم می چسبند و فشار زیادی را ایجاد می نمایند. فشار ایجاد شده و سنگها خمیده می شوند تا حدی كه بشكنند. به هنگام رخداد این پدیده، زمین لرزه ایجاد می شود. به ضخامت كم پوسته، در مقایسه با سایر لایه ها توجه كنید. كلا هفت ورقه اقیانوسی و قاره ای بر روی گوشته ای كه از مواد داغتر و با چگالی بیشتری تشكیل شده است،‌شناور می باشند.

 

پوسته از دو نوع سنگ اصلی تشكیل شده است، گرانیت و بازالت. پوسته قاره ای بیشتر از گرانیت تشكیل شده در حالیكه پوسته اقیانوسی شامل نوعی از سنگهای آتشفشانی، كه بازالت نامیده می شوند، می باشد.

سنگهای بازالتی ورقه های اقیانوسی،‌چگالی بیشتری داشته و از سنگهای گرانیتی ورقه قاره ای سنگینتر هستند. شاهد این قضیه نیز، رانده شدن پوسته قاره ای بر روی پوسته سنگینتر اقیانوسی در طی برخورد ورقه ها می باشد. پوسته و قسمت بالایی گوشته، پهنه ای از سنگهای صلب و شكننده را ایجاد می كنند كه سنگ كره(لیتوسفر) نامیده می شود. لایه پایینی سنگ كره صلب، پهنه ای با محتویات قیرمانند است كه سست كره(آستنوسفر) نام دارد. سست كره، بخشی از گوشته است كه جریان دارد و ورقه ها بر روی آن حركت می كنند.

گوشته:

گوشته لایه ای است كه مستقیما بر روی سیما قرار دارد. این لایه بزرگترین قسمت زمین است كه حدود 1800مایل ضخامت دارد. گوشته از سنگهای بسیار داغ و چگال تشكیل شده است. این لایه سنگی، ‌شبیه قیر جریان می یابد. این جریان در اثراختلاف زیاد درجه حرارت از كف تا بالای گوشته می باشد. حركت گوشته، دلیل حركت ورقه های زمین است. درجه حرارت گوشته، از 1600درجه فارنهایت در بالای آن تا 4000درجه در قسمتهای قاعده ای اس،‌ تغییر می كند.

جریانهای همرفتی:

گوشته از مواد بسیار چگالتر و با ضخامت بیشتر ساخته شده است. ورقه ها بر رو ی آن مانند روغنی كه بر روی آب شناور است،‌ شناورند. بسیاری از زمین شناسان معتقدند كه گوشته به سبب وجود جریانهای همرفتی،‌جریان دارد.

جریانهای همرفتی، به علت وجود موادبسیار داغی است كه از عمیق ترین قسمت گوشته بالا می آیند سپس سرد شده، دوباره پایین رفته، سپس داغ شده و باز بالا می آیند و این چرخه بارها و بارها ادامه می یابد.

شما سوپ یا پودینگ را در ماهیتابه ای گرم می كنید و جریانات همرفتی را می توانید در این مایع ببینید كه شروع به حركت می كند.

هنگامی كه جریانان همرفتی در درون گوشته جریان می یابند، می توانند پوسته را نیز به حركت درآورند. در اثر این جریانات، پوسته آزادانه حركت می كند.

نوار نقاله، دركارخانه جعبه ها را حركت می دهد همانند جریانات همرفتی در گوشته، كه ورقه های زمین را حركت می دهد.

هسته خارجی:

هسته زمین، شبیه توپی است از مواد بسیار داغ(9000-4000 درجه فارنهایت). هسته خارجی آنقدر داغ است كه فلزات در آن همگی به صورت مایع هستند. هسته خارجی، 1800 مایل پایینتر از پوسته قرار دارد و حدود 1400مایل ضخامت دارد. هسته خارجی از نیكل و آهن مذاب تشكیل شده است.

هسته داخلی:

هسته داخلی آنقدر فشار و حرارت بالایی دارد كه فلزات به یكدیگر فشرده شده و مانند مایع قادربه حركت نیستند. اما نیروهای وارد شده به آنها باعث می شود كه در جای خود همانند یك جامد بلرزند. هسته داخلی، 4000 مایل پایینتر از پوسته است و حدود 800مایل ضخامت دارد. درجه حرارت در آن بیش از 9000درجه فارنهایت است و فشار 45 میلیون پوند براینچ مربع است. این مقدار فشار، سه میلیون برابر فشار هوا بر سطح بدن شما در كنار دریاست.

همراه با دوستانتان به سوالات زیر پاسخ دهید. اگر شما برای به دست آوردن جواب سوالات،‌نیاز دارید كه به صفحات قبل بازگردید،‌ استفاده از عنوان صفحات كه درست در پایین سوالات آمده، به شما كمك خواهد كرد.

1- نام چهار لایه تشكیل دهنده زمین را به ترتیب از خارجی ترین بخش تا هسته بنویسید.

2-   چه چیز سبب می شود كه گوشته جریان پیدا كند؟

3-   دو فلز اصلی تشكیل دهنده هسته خارجی و داخلی زمین كدامند؟

4-   توضیح شخصی شما از این كه زمین چگونه به وجود آمده است، چیست؟

كارت 2، چهار لایه، به شما كمك خواهد كرد.

 


برچسب ها: زمین ،

شنبه 26 دی 1388

زمین

   نوشته شده توسط: فرزان    

تشکیل اولیه کره زمین

انفجار منحصر به فرد یک آتشفشان، وحشت حاصل از یک زلزله، منظره بی بدیل یک دره کوهستانی، و خسارت ناشی از یک زمین لغزش موارد متناقضی هستند که ما همواره شاهد آن بر روی کره زمین هستیم.

کره زمین یک جزء بسیار کوچک از کاینات پهناور است، ولی خانه ماست. کره زمین منابع مورد نیاز برای جامعه پیشرفته و عناصر زندگی ما را تامین میکند. بنابراین آگاهی از این سیاره برای ادامه زندگی ما حیاتی است.

 پدید آمدن زلزله­های اخیر که حاصل جابجائی در پوسته زمین است، و انفجار مواد مذاب از یک آتشفشان فعال، تنها نمایشگر قسمتهای پایانی از یک پروسه طولانی است که ساختار کنونی کره زمین را بوجود آورده است. پدیده­های زمین شناسی که در داخل زمین اتفاق می­افتند تنها در سایه توجه به تاریخچه کره زمین و نحوه تغییرات آن در طول سالیان کهن قابل شناخت است.  به همین منظور ابتدا خلاصه ای از پیدایش اولیه کره زمین ارائه میگردد.

کره زمین یکی از 9 سیاره­ای است که به همراه چندین قمر و تعداد زیادی اجسام کوچکتر به گرد خورشید می­گردند. طبیعت منظم و مرتبی که بر منظومه شمسی حاکم است، محققان را به این استنتاج هدایت می­کند که زمین و سایر کرات هم زمان با خورشید و از عناصر اولیه یکسانی تشکیل شده باشند. بر اساس فرضیه سحابی، اجسام منظوم شمسی از یک توده بزرگ ابر دوار به نام ابر خورشیدی تکوین یافته است که این توده سحابی غالبا از هیدروژن و هلیم و درصد پایینی از عناصر سنگینتر ترکیب یافته بود.

حدود  5 میلیارد سال پیش، این توده بزرگ ابر از گاز و ذرات ریز بر اساس جاذبه شروع به کشیده شدن به سمت همدیگر کردند. با منقبض شده این ابر مارپیچی بر سرعت چرخش آن افزوده می­شد. با گذشت زمان این توده پراکنده تبدیل به یک دیسک صاف با تمرکز مواد در مرکز آن گردید.

همراه با انباشته شدن مواد برای تشکیل کره زمین، اصابت ذرات سحابی با سرعت بالا و زوال عناصر رادیواکتیو باعث افزایش تدریجی دمای کره زمین گردید. این افزایش دما به اندازه­ای بود که گرمای لازم برای ذوب آهن و نیکل را تامین نمود. پدیده ذوب، حبابهای مایعی از فلزات سنگین ایجاد نمود که به سمت مرکز سیاره زمین فررفتند.

          علاوه بر این، در دوره ذوب، توده­های شناوری از سنگ مذاب به سطح کره زمین انتقال یافتند که با استحکام یافتن در سطح کره زمین، پوسته اولیه آن را تشکیل دهند. این مواد سنگی غنی از اکسیژن و عناصر oxygen seeking بخصوص سیلیکون و آلومینیوم و مقدار کمتری کلسیم، سدیم، پتاسیم، آهن و منگزیم بودند. این دوره اولیه تفکیک شیمیایی، سه لایه اساسی داخلی زمین یعنی هسته غنی از آهن، پوسته ابتدائی باریک و بزرگترین لایه زمین به نام گوشته را که بین هسته و پوسته قرار دارد را بوجود آورد.


برچسب ها: زمین ،

شنبه 26 دی 1388

آتشفشان

   نوشته شده توسط: فرزان    نوع مطلب :زمین شناسی ،

 
علل پیدایش اتشفشان
       
           

بنا بر تعریف قدما ، آتشفشانها کوههایی هستند که آتش از آنها بیرون می‌جهد. این تعریف محافل علمی قدیم تاحدی با واقعیت تطبیق می‌کرد و شامل مورفولوژی و عملکرد این پدیده‌های طبیعی بود. وقتی از آتشفشان صحبت می‌شود دملهایی عظیم و مشتعلی در سطح زمین در نظر مطرح می‌شود که دارای شکل و ابعاد خاصی بوده و از سنگهای ویژه با بافت و ترکیب شیمیایی مشخصی ساخته شده‌اند.
 


ولی غیر از شکل مخروطی مخصوص ، آنچه که آتشفشان را نسبت به سایر برجستگیهای روی زمین متمایز می‌کند پدیده‌های فورانی آن است که با بیرون ریختن متوالی مواد ، کوه آتشفشان متولد می‌شود و این کل مسائل حاکم بر آن است. بطور کلی آتشفشانهای عهد حاضر در سه منطقه تکتونیکی ، حاشیه صفحات همگرا ، مرز صفحات واگرا و در داخل صفحات پراکنده‌اند. اصولا صعود ماگما به سطح زمین به وجود شکستگیهای قائم یا تقریبا قائم و معابری در پوسته زمین وابسته است.

آتشفشانهای حاشیه صفحات همگرا

این آتششانها یا درحاشیه قاره‌ها و یا در داخل جزایر و در کنار دراز گودالهای اقیانوسی قرار دارند مانند ژاپن و اندونزی. در محل مرزهای همگرا جایی که صفحات به هم می‌رسند سه حالت ممکن است اتفاق بیافتد.

فرورانش یک صفحه اقیانوسی به زیر صفحه اقیانوسی دیگر : مثل فرورفتن صفحه اقیانوس آرام به زیرصفحه اقیانوس هند در شمال زلاندنو.

فرورانش صفحه اقیانوسی به زیرصفحه قاره‌ای : در این حالت به دلیل نازکی و چگالی بیشتر ، لیتوسفر اقیانوسی در امتداد سطح موربی به زیر صفحه قاره‌ای کشیده می‌شود. در محل برخورد ، دراز گودال عمیق اقیانوسها بوجود می‌آید. این قبیل فرورانش با گسترش عظیم آتشفشانهای آندزیتی و ضخامت زیاد لبه صفحه قاره‌ای توام است. این آتشفشانها غالبا انفجاری‌اند و ابتدا ولکانهایی با مخروط مرتفع و قطر قاعده بزرگ (مانند آتشفشان فوجی یاما در ژاپن ) بوجود می‌آورند.

برخورد قاره با قاره (اشتقاق قاره‌ای) : وقتی دو توده قاره‌ای به سوی هم حرکت می‌کنند، در محل برخورد یک صفحه ممکن است به زیر صفحه مقابل فرو رود ولی هیچگاه تا گوشته ادامه پیدا نمی‌کند. در محل تصادم ، چین خوردگی و گسل خوردگی اتفاق می‌افتد و بنابراین پوسته جمع و جور شده و صفحات لیتوسفر زیاد می‌شود. ارتفاع زیاد کوه هیمالیا را نتیجه برخورد قاره هندوستان با فلات تبت می‌دانند.

آتشفشانهای در مرز صفحات واگرا

این آتشفشانها در طول شکافهایی در قلمرو اقیانوسها و یا در قلمرو قاره‌ها حاصل می‌شوند. شکافهای مزبور به صورت ریفتهای طویلی هستند که گاه هزاران کیلومتر طول دارند و در امتداد آنها دو صفحه از هم دور می‌شوند. عملکرد ریفتهای مذکور در اقیانوسها و قاره‌ها نسبت به هم متفاوت است. ریفتهای اقیانوسی در پشته میانی اقیانوسها قرار دارند. در این محلها ، ماگمای تازه از آستنوسفر بالا می‌آید.

جزیره ایسلند

جزیره ایسلند بر روی مرز واگرای اقیانوس اطلس واقع است و بزرگترین جزیره متعددی است که منشا کاملا آتشفشانی دارد و از مخروطهای آتشفشانی متعدد تشکیل گردیده است. کف اقیانوس اطلس دائما در حال کشش و بازشدگی است و ایسلند نیز از این قاره مجزا نیست. کشش باعث پیدایش شکاف و گسترش کف اقیانوس می‌شود. این شکافها با پشته میانی اقیانوس موازی‌اند و در امتداد آنها آتشفشانهایی در حال فعالیت‌اند.

در کنیا ، نازک شدن پوسته قاره‌ای (در نتیجه حرکات کششی پوسته قاره‌ای نازک شده و می‌شکند و سرانجام به ایجاد یک حوضه اقیانوسی منتهی می‌شود) به کندی انجام شد به نحوی که در اواسط میوسن ، فورانهای بازالتی آغاز گردید و سپس با حجم زیاد نفلینیت و کربناتیت دنبال شد. در اواخر میوسن از فوران شکافی گدازه‌های متولیتی بیرون ریخت و در پلیوسن ، فوران تراکیت طغیانی و خاکستر رواج داشت.

آتشفشانهای درون صفحه‌ای

برای تفسیر این آتششانها عده‌ای از دانشمندان نظریه نقطه‌های داغ را پیشنهاد دادند که به موجب این نظریه در درون زمین و در مناطق عمیقتر در زیر صفحات لیتوسفر ، مناطق گرم و داغی وجود دارد که مواد مذاب از آنها بالا می‌آیند و به سطح زمین می‌رسند. از انباشته شدن همین مواد ، کوههای آتشفشانی در داخل صفحات بوجود می‌آیند. این محلها ممکن است در داخل صفحات اقیانوسی یا در داخل صفحه قاره‌ای باشند. در محل این نقاط داغ ، از نقطه ثابتی که در زیر لیتوسفر واقع است تاولهایی از ماگما به خارج صادر می‌شود.

نمایش برخی نقاط داغ بر روی اقیانوس اطلس

لیتوسفر واقع بر روی این نقطه داغ با ورود این تاولها ، سوراخ می‌شود و مواد مذاب به سطح زمین راه پیدا می‌کند. با حرکت صفحه لیتوسفر کوههای آتشفشانی ممتد بوجود می‌آید. این نقاط داغ ممکن است در داخل صفحات اقیانوسی قرار داشته باشند که از این نمونه می‌توان به آتشفشان جزایر هاوایی اشاره کرد که در اقیانوس آرام قرار دارند و فعالترین آتشفشانهای دنیا به شمار می‌آیند. همچنین این نقاط داغ در داخل صفحه قاره‌ای هم وجود دارند که از این نمونه می‌توان به آتشفشانهای ماسیف سانترال فرانسه اشاره کرد که در داخل صفحه قاره‌ای اورازی قرار دارند.


برچسب ها: اتشفشان ،

شنبه 26 دی 1388

گسل

   نوشته شده توسط: فرزان    نوع مطلب :زمین شناسی ،

گسل و تعاریف مربوط به آن

 

مقدمه:

پروسه تغیر شکل، ریختها و ترکیبهای مختلفی از سنگها را در مقیاسهای متفاوت ایجاد میکند. در یک سمت کوههای عظیم کره زمین قرار دارند و در سوی دیگر تنشهای موضعی باعث ایجاد ترکهای بسیار ریز در سنگ کف می­گردد. از تمام این پدیده ها تحت عنوان "ساختارهای سنگی" یاد می­شود. زمانی که یک مطالعه در منطقه انجام می­پذیرد، زمین شناس ساختار غالب را تشخیص و توصیف می­نماید. یک ساختار معمولا آنقدر عظیم است که فقط قسمت بسیار کوچکی از آن توسط یک بیننده، قابل مشاهده است. اغلب موارد، بیشتر سنگ کف توسط نباتات و یا رسوبات اخیر پنهان شده است. در نتیجه تهیه ساختار زمین شناسی باید بر اساس رخ نمودهای بسیار محدود که شامل مکانهایی است که کف سنگی در سطح زمین نمایان می­باشد، انجام پذیرد. برخلاف تمام این مشکلات، برخی تکنیکهای ترسیم زمین شناسان را قادر به شناخت ساختارهای کنونی می­سازد. در سالهای اخیر، این مسیر با کمک عکس برداری هوایی، تصویربرداری ماهواره­ای و توسعه سیستم مکانیابی جهانی (GPS) هموارتر گردیده است. علاوه بر این تهیه پروفیل زمین با روش انعکاس لرزه­ای و نیز حفر گمانه ها، در مورد ترکیب و ساختار سنگهای در عمق داده­های زیادی را فراهم می­نماید.

در مکانهایی که سنگهای رسوبی موجود می باشند، تهیه ساختار سنگها ساده­تر می­گردد چرا که لایه های رسوبی معمولا بصورت افقی تشکیل می شوند. در صورتی که لایه­ها بصورت افقی باقی مانده باشد، نشان میدهد منطقه احتمالا تحت تنش و تغییر شکل نیست. ولی اگر لایه ها خمیده، مایل، یا شکسته شده باشند، نشان دهنده تغییر شکل پس از رسوبگذاری است.

 

گسلها

 

گسلها شکستگیهایی در پوسته زمین هستند که در طول آنها تغییر شکلهای قابل توجهی ایجاد شده است. گاهی اوقات گسلهای کوچک در ترانشه های جاده، جائی که لایه های رسوبی چند متر جابجا شده اند، قابل تشخیص هستند. گسلهایی در این مقیاس و اندازه معمولا بصورت تک گسیختگی جدا اتفاق می­افتد. در مقابل گسلهای بزرگ، شامل چندین صفحه گسل درگیر می باشند. این منطقه های گسله، می­توانند چندین کیلومتر پهنا داشته باشند و معمولا از روی عکسهای هوایی راحتتر قابل تشخیص هستند تا سطح زمین.

در واقع حضور گسل در یک منطقه نشان می­دهد که در یک زمان گذشته، در طول آن جابجایی رخ داده است. این جابجایی­ها می توانسته یا بصورت جابجائی آرام باشد که هیچ گونه لرزشی در زمین ایجاد نمی­کند و یا اینکه بصورت ناگهانی اتفاق بیفتد که جابجایی های ناگهانی در طول گسلها عامل ایجاد اغلب زلزله ها می باشد.  بیشتر گسلها غیر فعال هستند، و باقیمانده­ای از تغییر شکلهای گذشته می باشند. در امتداد گسلهای فعال، حین جابجائی فرسایشی دو قطعه پوسته­ای در کنار هم، سنگها شکسته و فشرده می­شوند. در سطح صفحات گسلی، سنگها بشدت صیقلی و شیاردار می شوند. این سطوح صیقلی و شیاردار به زمین شناسان در شناخت جهت آخرین جابجایی ایجادشده در طول گسل کمک می­کند. که زمین شناسان بر اساس جهت حرکت گسلها، آنها را به انواع مختلفی تقسیم بندی می­کنند که در قسمت انواع گسلها به این تقسیم بندی می­پردازیم.

 

مشخصات گسلها

 

برای تعریف گسلها، از مشخصات هندسی آنها، یعنی موقعیت قرارگیری آنها در یک فضای سه بعدی، استفاده می­شود که عمده­ترین این مشخصات هندسی راستا و شیب می­باشند. شناخت این پارامترها در سطح، زمین شناسان را قادر می­سازد تا ساختار سنگها و گسلها را در زیر زمین و قسمتهای دور از دیدشان، پیشبینی نمایند.

راستا: جهت و راستای خط تلاقی صفحه گسل با افق تحت عنوان راستا شناخته می­شود. راستا معمولا بصورت زاویه­ای با شمال مشخص می­گردد. برای مثال عبارت N20E نشان می­دهد که راستای گسل 20 درجه به سمت شرق نسبت به جهت شمال متمایل است.

 

شیب: عبارتست از شیب سطح یک توده سنگی یا صفحه گسل، نسبت به صفحه افق. شیب شامل زاویه انحراف و نیز جهت آن میباشد. جهت متصور شدن شیب یک گسل، بخاطر سپاری این نکته است که آب همیشه در صفحه موازی با شیب گسل به سمت پایین جاری خواهد شد.

شکل: نمایش خط راستا و شیب و نیز جهت شیب

شکل: نمایش خط راستا و شیب و نیز جهت شیب

 

برای نمایش گسلها بر روی نقشه­های زمین شناسی، بدین ترتیب عمل می­شود که با یک خط راستای گسل را نشان میدهند و با یک خط کوتاهتر و عمود بر خط قبلی، جهت شیب را مشخص کرده و درجه شیب را در کنار آن مینویسند.

انواع گسلها

 

تقسیم بندی گسلها فقط بر اساس هندسه و جهت جابجائی نسبی ایجاد شده در آنها صورت می­پذیرد. گسلهای راستا لغز و گسلهای شیب لغز دو تقسیم بندی کلی گسلها میباشند که در زیر تعاریف مربوط به آنها آورده می­شود.

 

گسلهای امتداد لغز

گسلهایی که امتداد اصلی لغزش در امتداد راستای گسل باشد، گسل امتداد لغز نامیده میشوند. بر اساس جهت حرکت در امتداد راستای گسل، گسلهای چپ گرد و یا راست گرد را میتوان تشخیص داد. نحوه تشخیص بدین ترتیب است که اگر در یک سمت از گسل بایستیم و حرکت سمت دیگر را نظاره نماییم، اگر حرکت آن از سمت چپ به راست باشد، گسل راست گرد و در حالت برعکس چپ گرد خواهد بود. بعنوان مثال شکل زیر یک گسل امتداد لغز راست گرد را نشان میدهد.

گسلهای شیب لغز:

گسلهایی که امتداد اصلی لغزش موازی جهت شیب گسل باشد، گسلهای شیب لغز نامیده می شوند. گسلهای شیب لغز نرمال و معکوس بر اساس جهت حرکت دو قطعه نسبت به هم تعریف میشوند. در صورتی که نیروی وارده فشاری بوده و دو قطعه را به هم نزدیک کند، گسل شیب لغز معکوس و در صورت دو شدن دو قطعه از هم گسل شیب لغز نرمال نامیده میشود.

بر اساس حرکتهای قائم دو قطعه نسبت به هم، فرا دیواره و فرو دیواره قابل تشخیص است. در زبان انگلیسی به فرا دیواره Hanging wall ( دیواره آوریز ) و به فرو دیواره Footwall اطلاق میشود. دلیل این نامگذاری برمیگردد به معدنکارانی که در معادن زیر زمینی کار میکردند. چون غالبا معادن در محل تقاطع دو قطعه قرار دارند، فرا دیواره سقف معادن را تشکیل میدهد که محل آویزان کردن چراغها در داخل معادن بود (Hanging wall) و فرو دیواره کف معدن یا محلی که پا بر روی آن قرار میگیرد است که به آن Footwall اطلاق می شود. در زبان فارسی از دو اصطلاح فرا دیواره و فرو دیواره برای نامگذاری استفاده میشود.

شکل: فرا دیواره و فرو دیواره در گسل معکوس

 

در عمل لغزش گسل، ترکیبی از شیب لغز و راستا لغز می­باشد که گسل مایل نامیده میشود. در شکل زیر تمام حالتهای ممکن به نمایش گذاشته شده است.

 


برچسب ها: گسل ، زمین شناسی ،

شنبه 26 دی 1388

آتشفشان

   نوشته شده توسط: فرزان    نوع مطلب :زمین شناسی ،

آتشفشان در ایران

 

خوشبختانه در کشور ما در چند هزار سال اخیر آتشفشانی رخ نداده است.
اما این واقعیت را نباید فراموش کنیم که سرزمین
ایران در گذشته نه چندان دور (از نظر زمین شناسی)، پدیده های آتشفشانی بسیار فعالی را پشت سر گذاشته است که شواهد آنها به صورت صدها آتشفشان خاموش و نیمه خاموش نمایان است. البته این احتمال وجود دارد که فعالیت آتشفشانی دیگری در ایران رخ ندهد اما به هر حال با قاطعیت نمی توان گفت که تمام فعالیت های آتشفشانی در این سرزمین برای همیشه به خاموشی گرائیده است.

دماوند

سهند

سبلان

تفتان

از طرف دیگر برای پیش بینی هر گونه فعالیت مجدد آتشفشانی در کشور می بایست برای هر یک از آتشفشانهای خاموش با سن کواترنر، یک شناسنامه تهیه شود تا تمامی ویژگی ها و رفتارهای گذشته آتشفشانی را داشته باشد تا بتوانیم با هر گونه تغییر در رفتار آنها، هشدارهای لازم را به جامعه داده و اطلاعات مفیدی را در اختیار مردم قرار دهیم.

در کشور ما فعالیت ها و پدیده های وابسته به آتشفشان بسیار چشمگیر می باشند. شناخت آتشفشانها و پدیده های وابسته و نقشی که آتشفشان ها در زمین شناسی ایران، کانسار سازی و تامین انرژی دارند، قابل تعمق است.


برچسب ها: آتشفشان ،